Volgens de Natuur- en Milieufederaties (NMF) in Nederland kan de energietransitie in ons land alleen slagen als burgers meer en beter betrokken worden. Ook moeten ze mee kunnen profiteren van de winst van energieparken in de buurt, die bovendien gebouwd moeten worden met oog voor de natuur.

Dinsdag reageerde de NMF op de eerste versies van de dertig regionale energiestrategieën (RES) die zijn gepresenteerd. In een RES staan de plannen van gemeenten en regio's over hoe zij de energietransitie aan willen gaan pakken. Binnen het kader van het Klimaatakkoord mag elke regio zelf bepalen hoe ze klimaatvriendelijker wil zijn in 2050.

"De RES-sen die er nu liggen zijn een goed begin. Maar belangrijke dingen, zoals participatie en aandacht voor de natuur, staan nu nog in de kinderschoenen", tekent Duurzaam Bedrijfsleven op uit de mond van Has Bakker, programmacoördinator RES namens de NMF.

Inspraak

De RES is volgens Bakker "optimistisch, maar ook kritisch" op de eerste versie van de plannen. "We hopen dat de regio’s binnenkort dingen als natuurbehoud en participatie echt verankeren, en er beleid van maken. Als je de komende decennia allerlei duurzame energieprojecten start, is het belangrijk om nu alles vast te leggen."

Volgens Bakker zijn de kosten voor de hele maatschappij, maar komen de lusten slechts bij een paar mensen of bedrijven terecht. "Dat moet anders." Als bedrijven bijvoorbeeld zouden gaan samenwerken met een coöperatie van burgers zou dat al een begin zijn. Iedereen heeft zo inspraak en verdient ook iets aan de energieprojecten.

Bindend

De ambitie, zoals die in het Klimaatakkoord is opgenomen, is om 50 procent van alle energieprojecten lokaal eigendom te laten zijn. "Je hebt elkaar bij de energietransitie ook hard nodig", meent Bakker. "Dat is een goede reden om die participatie te stimuleren."

De RES die nu is ingediend is een concept. In de zomer van 2021 volgt de zogenaamde RES 1.0. De plannen die hierin zijn opgenomen zijn dan min of meer definitief, maar niet bindend. Dat gebeurt pas zodra gemeenten en regio's de plannen uit de RES ook echt omzetten naar juridische beleidsteksten.

Voor dat gebeurt hoopt Bakker dat de RES, ook bij de burgers, wat bekender wordt. "Nu gebeurt er veel binnenskamers. Maar die participatie moet niet alleen zitten in het eigendom van een duurzaam energieproject, maar ook in de besluitvorming. Wij hopen dat iedereen mee gaat doen."