Nederlanders maken zich massaal zorgen over hun energierekening, nu de gasprijzen sinds een week flink schommelen door het conflict in het Midden-Oosten. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van Essent onder meer dan duizend consumenten. Tegelijkertijd dreigt het financieel vangnet van een Noodfonds voor kwetsbare huishoudens definitief te verdwijnen. Het publiek Noodfonds dat Kabinet Jetten in het coalitieakkoord beloofde, is er nog niet. Hierdoor krijgen mensen met een kleine portemonnee deze winter mogelijk geen hulp bij het betalen van hun energierekening.

Het conflict in het Midden-Oosten heeft een stevige impact op de energieprijzen. Vorige week legde Qatar de productie van vloeibaar gas (LNG) stil als gevolg van de oorlog in het Midden-Oosten, en sindsdien maakt de groothandelsprijs voor gas grote sprongen. Driekwart van de ondervraagden zegt zich veel zorgen (24%) of enige zorgen (51%) te maken over de gevolgen voor de energierekening.

Ongeveer een kwart van de ondervraagden overweegt om over te stappen naar een ander contract, of heeft dat zelfs al gedaan. Dat percentage ligt bij klanten met een variabel contract (33%) en een dynamisch contract (30%) nog wat hoger. Dat is in lijn met de ervaringen van Essent. De klantenservice had de drukste dag van het jaar en daarnaast was er een zeer grote stijging van het aantal klanten dat een vast contract afsloot.

“We merken dat consumenten de energiecrisis na de Russische inval in Oekraïne nog niet vergeten zijn”, zegt Boudewijn den Herder, commercieel bestuurder (CCO) bij Essent. “Huishoudens kwamen destijds in de problemen bij het betalen van hun energierekening. Toen de energieprijzen enorm stegen, verdwenen nieuwe vaste contracten en hadden mensen nauwelijks handelingsperspectief meer. De gasprijzen zijn nu gelukkig veel minder hoog dan destijds, maar we zien wel dat mensen extra behoefte hebben aan zekerheid als het onrustig wordt op de energiemarkt.” 

Essent vindt het belangrijk om juist in deze onrustige tijden vaste contracten aan te kunnen bieden. Den Herder: “Ik ben er trots op dat dat ook de hele week gelukt is, en dat blijven we doen.”

Noodzaak van een publiek Noodfonds

Eén van de lessen uit de vorige energiecrisis was dat er een noodzaak is voor een financieel vangnet specifiek voor kwetsbare huishoudens. Dat was jarenlang het Tijdelijk Noodfonds Energie. Dit fonds zorgde voor gerichte financiële ondersteuning voor huishoudens met een kleine portemonnee en een hoge energierekening. Maar terwijl de onrust in de wereld toeneemt, komt het publieke Noodfonds niet van de grond – ondanks de belofte in het Coalitieakkoord. 

In het Coalitieakkoord heeft het Kabinet Jetten opgenomen dat zij een publiek Noodfonds wil. Op dit moment heeft het kabinet nog geen idee hoe ze deze belofte gaan waarmaken. Er is bijvoorbeeld nog geen publieke instantie gevonden voor de uitvoering van het publieke Noodfonds. Sterker nog: alle voor de hand liggende instanties zijn al afgevallen (UWV, Belastingdienst, SVB, UVB en ook de VNG). 

Het bestuur van het Tijdelijke Noodfonds Energie heeft aangegeven dat in april het huidige noodfonds definitief ophoudt te bestaan en dat daarmee de organisatie, kennis, systemen, techniek en data van het fonds verdwijnen. Daarmee wordt het onmogelijk om - wanneer de gasprijs verder stijgt - gerichte financiële steun aan kwetsbare huishoudens te kunnen geven.

Essent roept het kabinet op om dat te voorkomen en het huidige noodfonds te vragen om de uitvoering van het publieke noodfonds op zich te nemen.

Als het kabinet hierover niet snel de knoop doorhakt, dan zitten er bij een nieuwe energiecrisis opnieuw mensen in de kou. Zonder uitvoerend orgaan is het niet mogelijk om deze winter een publiek Noodfonds te hebben om kwetsbare huishoudens te helpen bij het betalen van hun rekening.