Energiekloof groeit: Huishoudens buiten Randstad betalen tot drie keer meer van inkomen aan energie
Het deel van het inkomen dat huishoudens betalen aan energie loopt sterk uiteen van minder dan 1% tot meer dan 15%. Deze "energiekloof" groeit gestaag. Naar verwachting zal 42% van de Nederlandse huishoudens in 2035 niet actief kunnen deelnemen aan de energietransitie omdat zij onvoldoende kunnen investeren in woningverduurzaming en afhankelijk blijven van gas. Er zijn grote verschillen tussen de Randstad en de rest van Nederland. De provincies Groningen, Drenthe, Friesland en Limburg hebben te maken met de hoogste gemiddelde energie-uitgaven omdat bewoners daar vaak lagere inkomens hebben, in grotere woningen wonen en minder kunnen investeren in isolatie. Dit blijkt uit nieuw onderzoek van Berenschot in opdracht van energieleverancier Essent.
“Energie moet voor iedereen betaalbaar zijn, ongeacht waar je woont. Landelijke gemiddelden verhullen grote verschillen. In Groningen betaalt een gezin gemiddeld €105 meer per maand aan energie dan een vergelijkbaar huishouden in Utrecht. Binnen steden zijn de contrasten nog extremer: de ene buurt betaalt 2% van het inkomen aan energie, de andere 15%. De laagste inkomens hebben vaak de hoogste energie-uitgaven, terwijl zij juist het minst kunnen investeren in verduurzaming. Deze groeiende groep gaat straks niet meer mee kunnen komen in de energietransitie.”
De bevindingen sluiten aan bij recent CBS/TNO-onderzoek, waaruit blijkt dat het aantal huishoudens in energiearmoede is toegenomen tot ruim een half miljoen. Waar CBS/TNO de landelijke trend beschrijft, brengt het Essent-onderzoek voor het eerst de extreme regionale verschillen en de daarmee groeiende energiekloof in kaart.
Grote regionale en lokale verschillen
De provinciale ranglijst toont een duidelijk Noord-Zuid patroon. Groningen (8,0%), Drenthe (7,8%) en Friesland/Limburg (beide 7,5%) hebben de hoogste energie-uitgaven, terwijl Utrecht (5,0%) en Noord-Holland (5,8%) het beste scoren. Een gezin in Groningen betaalt €105 meer per maand dan een vergelijkbaar gezin in Utrecht.
Binnen steden zijn de verschillen nog extremer. Amsterdam kent het grootste contrast: van 1,5% in De Omval tot 13,5% in Medisch Centrum Slotervaart - een factor 9 verschil. De Drieslag in Dronten heeft met 21,5% de hoogste energielasten van heel Nederland. Universiteitssteden zoals Wageningen tonen grote verschillen tussen studentencampussen (20%+) en gezinswijken (rond 3%).
Concrete oplossingen om energiekloof te dichten
Het probleem vraagt om acute politieke aandacht. Uit analyse van conceptverkiezingsprogramma's blijkt dat energiebetaalbaarheid onderbelicht blijft in de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen op 29 oktober.
Becker: "Ik zie daar veel te weinig aandacht voor de betaalbaarheid van energie. Hier hebben we
grote zorgen over, want dit probleem raakt een groot deel van Nederland, en hierdoor neemt het
draagvlak voor de energietransitie af. We roepen op om energiebetaalbaarheid hoog op de agenda
te zetten voor de aankomende verkiezings- en formatieperiode."
Aanbevelingen die Essent doet richting de landelijke politiek:
- Eén loket en 90% subsidie voor lage inkomens
Nederland heeft talloze versnipperde subsidies voor woningverduurzaming. Lagere inkomens maken er nauwelijks gebruik van
omdat informatie te complex is en huishoudens vaak zelf geld moeten voorschieten. Essent pleit voor één centraal loket met 90% subsidiëring voor de laagste inkomens - zonder voorschot. - Van vrijblijvend naar afdwingbaar recht voor huurders
Huurders zitten gevangen tussen hoge energiekosten en verhuurders die weigeren te investeren. Particuliere huurders hebben nu wel het recht om verduurzaming voor te stellen, maar verhuurders kunnen dit vrijwel altijd afwijzen. Dit moet een afdwingbaar recht worden. - Van tijdelijk noodfonds naar permanent energiefonds in 2026
Het huidige Tijdelijk Noodfonds Energie biedt alleen een vangnet voor acute betalingsproblemen, maar lost het niet structureel op. Een permanent landelijk energiefonds moet acute hulp koppelen aan structurele woningverduurzaming.
Bekijk hoe de energiekloof er in alle gemeenten voor staat. Raadpleeg de interactieve landkaart: www.energiekloof.nl
Download het onderzoek
Essent is marktleider in Nederland en levert elektriciteit en gas aan zo’n 2,5 miljoen huishoudens, woonwijken en bedrijven. Essent helpt iedereen bij de volgende stap in energie, klein of groot. We leveren diverse producten en diensten, van isolatie tot warmtepompen en smarthome oplossingen. Met onze mensen op kantoor en de ruim 1.800 monteurs en adviseurs in het land staan we dagelijks klaar voor onze klanten. Ook wordt geïnvesteerd in innovatieve oplossingen met waterstof, modulaire lokale warmtenetten en batterijopslag. Zo werken wij dag in dag uit aan de energietransitie. Essent is onderdeel van E.ON, één van de grootste energiebedrijven in Europa.