Komt Nord Stream 2 net op tijd?

Marktinformatie

Aanleg Nord Stream 2 (NS2)

25 maart 2019

Langzaam maar zeker komt het in bedrijf nemen van de Nord Stream 2 (NS2) dichterbij. De leiding die gas vanuit Rusland naar West-Europa transporteert via Duitsland, ligt naast de Nord Stream (1) en heeft dezelfde capaciteit, 55 miljard kubieke meter (bcm) gas per jaar. Op dit moment wordt de leiding aangelegd en de bedoeling is dat het eerste gas eind dit jaar deze kant op komt stromen. 

Totale capaciteit NS1 en NS2

De totale capaciteit van de NS1 en NS2 samen wordt 110 bcm per jaar. Ter vergelijking: de grootste hoeveelheid gas die ooit in Groningen in één jaar is gewonnen was 88 bcm in 1977. 

Het gas wordt gewonnen in grote gasvelden onder en rondom het Russische schiereiland Yamal. 

Eigenaarschap leiding en gas

Er zijn echter nog wel wat hobbels te nemen. In EU regelgeving, die er nog niet was bij de aanleg van NS1, staat dat de eigenaar van de leiding niet de eigenaar van het gas is. En ook andere partijen moeten toegang hebben tot de leiding. 

Daar is nu iets op gevonden. Het gas komt bij Emden in Duitsland binnen en Duitsland mag van de EU afspraken maken met de eigenaren van gas en leiding. Die afspraken moeten dan nog wel door de EU worden goedgekeurd. We denken dat dit in der minne geschikt zal gaan worden.  

Bezwaren VS

Daarnaast heeft de VS een probleem met de leiding. Sinds een jaar of twee is het wettelijk weer toegestaan dat de VS energie exporteert naar het buitenland. Nog een staartje van de oliecrisis in de jaren 70 van de vorige eeuw. Men is daar op zijn zachts gezegd niet blij dat Europa eerder gas gaat afnemen van Rusland dan van de VS. En dat is aannemelijker omdat het Russische gas goedkoper is. 

We zien op deze zaak nog geen escalatie maar we hebben gezien dat daar vaak niet veel voor nodig is.

Wat gaat de NS2 betekenen voor de gasmarkt?

De vraag is natuurlijk: wat dit gaat betekenen voor de gasmarkt? Tenslotte is het niet zo dat de vraag naar gas ineens enorm toeneemt. 

Route van de NS2

Het heeft in het begin veel meer te maken met de route zelf. Een groot deel van het gas uit Rusland komt via Oekraïne Europa binnen. Door de aanleg van de NS2 kan dit worden omzeild. We gaan er vanuit dat dit om technische redenen is, maar weten ook dat politiek hierin meespelen.

Einde steen- en bruinkoolcentrales Duitsland

De gasleiding komt binnen in Duitsland. En dat is goed getimed. We weten natuurlijk niet of het heeft meegespeeld in de besluitvorming, maar NS2 sluit naadloos aan op het uit bedrijf nemen van de steen- en bruinkoolcentrales in de komende jaren. 

Grafiek beschikbaarheid steen- en bruinkoolcentrales Duitsland

Ontwikkeling energieprijzen

In stappen betekent dit dat in 2038 zo'n 42.6 GigaWatt (GW) aan capaciteit vervangen moet zijn. Het doel is natuurlijk om dat volledig met renewable energie te doen. We denken niet dat dit één op één gaat passen. Gaten in de productie moeten worden opgevangen door gascentrales. Geheel of gedeeltelijk.  

In 2022 wordt er al een totaal van 12.6 GW aan steen- en bruinkoolcentrales uit bedrijf genomen. Zou dit helemaal vervangen moeten worden door gas, het uiterste scenario, dan zou dit op 20 bcm neer komen. In werkelijkheid is dit natuurlijk minder, maar hoe dan ook wordt de vraag groter.  

Analyses laten zien dat de maximale vraag op basis van huidig beleid in 2023 zou moeten liggen. Daarna verwacht men dat de vraag zal gaan afnemen. Er zijn op dit moment teveel onzekerheden om iets over de periode van na 2025 te zeggen. 

Daling gasprijs

Dat het aanbod van gas uit Rusland toe zal of kan nemen zou ook nog eens kunnen gaan betekenen dat de gasprijs voor de langere termijn omlaag gaat. Dat maakt het omschakelen van kolen naar gas aantrekkelijker.  

Dit wordt ook nog eens gesteund door het Europese beleid met betrekking tot de handel in CO2-certificaten. Hiervan wordt het overschot binnen de perken gehouden en daarmee wordt er in impliciet een prijsbodem onder de prijs van deze certificaten gelegd.  

Het grotere aanbod kan ook betekenen dat er een prijzenslag losbarst. Rusland kan meer gas gaan exporteren en kan het geld goed gebruiken. De VS zoeken afzet voor hun schaliegas. Alleen Noorwegen zou zich aan zulk geweld kunnen onttrekken. Zij hebben financiële buffers opgebouwd met olie- en gasverkopen in het verleden en hebben bewezen niet gedreven te worden door korte termijn denken. 

Economische situatie

We zijn hier van de huidige economische situatie in de wereld uit gegaan. En die ziet er wat minder rooskleurig uit dan een jaar geleden. Vooral in Azië is de vraag naar energie minder hard gestegen of zelfs wat gedaald. Daarbij moet worden opgemerkt dat ook dit enigszins is vertekend omdat ook in Azië de winter mild is geweest.  

Als de economie in Azië weer aantrekt, en dat is zeker mogelijk als het handelsconflict tussen de VS en China wordt opgelost, dat zien we LNG naar Azië gaan. Nord Stream 2 is dan uiterst geschikt om dat weer op te vangen. 

Conclusie: komt de NS2 precies op tijd?

De conclusie is dat de Nord Stream 2 precies op tijd komt. Het steunt de mogelijkheid van de uit bedrijfname van de steen- en bruinkool centrales in Duitsland en eventueel andere landen, maar het maakt West-Europa ook minder kwetsbaar als LNG door prijsontwikkelingen elders niet meer naar Europa komt. 

 

Disclaimer