Hoe energiezuinig zijn spaarlampen en ledlampen? Wat doet u met kapotte lampen? Heeft het zin nog werkende gloeilampen te vervangen? We zetten de belangrijkste weetjes over energiezuinig verlichten voor u op een rij.


Hoe schaadt verlichting het milieu?

Verlichting is op drie manieren belastend voor het milieu:

  • De fabricage van lampen kost energie en grondstoffen.
  • Er is energie nodig om de lampen te laten branden. De opwekking van energie is schadelijk, zolang we nog sterk leunen op fossiele brandstoffen.
  • Er komen schadelijke stoffen in het milieu als u een lamp uiteindelijk wegdoet.

Waarom kiest u voor een spaar- of ledlamp?

Lampen verbruiken stroom. Om stroom op te wekken, gebruiken we (nu nog) voornamelijk fossiele brandstoffen. Dat is schadelijk voor het milieu. Door energiezuinige verlichting te gebruiken, beperkt u de schade aan het milieu. Elke dag opnieuw. Daarom is het belangrijk dat u bij de aanschaf van een nieuwe lamp kiest voor een energiezuinig exemplaar. Voor de meeste toepassingen bestaat wel een geschikte spaarlamp of ledlamp.


Hoe energiezuinig zijn spaar- en ledlampen?

Van alle soorten lampen zijn ledlampen het meest energiezuinig. Ook geven ze de minste warmte af en hebben ze een lange brandtijd. Ook spaarlampen zijn een stuk zuiniger dan gloeilampen. Het hangt er een beetje vanaf welke led- of spaarlamp u precies vergelijkt met welke gloeilamp, maar in veel gevallen scheelt het zo'n 80 procent. Halogeen- en tl-lampen zitten ertussenin. Ten opzichte van gloeilampen zijn ze ongeveer 25 procent zuiniger.


Hoe kunt u nog meer energie besparen op verlichting?

Met ledlampen bent u al heel energiezuinig bezig, maar het kan nog energiezuiniger:

Heeft het zin nog werkende gloeilampen te vervangen?

Gloeilampen verbruiken enorm veel stroom. Daarom is het beter om ze te vervangen door ledlampen. Dat is aan de ene kant wel jammer, want eigenlijk is voor u een lamp te veel geproduceerd. Daarmee veroorzaakt u extra belasting van het milieu. Aan de andere kant gaat u minder energie verbruiken. U belast het milieu dus minder, doordat wij minder energie voor u moeten opwekken. Die winst is veel groter dan de milieuschade doordat een lamp te veel is geproduceerd.


Heeft het zin andere lampen voortijdig te vervangen?

Ledlampen zijn wel energiezuiniger dan halogeen- en tl-lampen, maar ook weer niet zoveel dat het loont om ze direct te vervangen. Pas als een halogeen- of tl-lamp kapot gaat, doet u er goed aan om hem te vervangen door ledverlichting of een spaarlamp.


Wat doet u met kapotte of afgedankte lampen?

Veel mensen gooien kapotte of afgedankte lampen in de glasbak. Niet doen. Behalve glas zitten er in een lamp ook andere materialen, die absoluut niet in de glasbak thuishoren. Wilt u een lamp weggooien? Let dan hierop:

  • Gloeilampen en halogeenlampen kunt u gewoon in de grijsbak doen.
  • Spaarlampen en tl-buizen bevatten kwik. Daarom levert u ze apart in, als Klein Chemisch Afval (kca).
  • De behuizing van lampen levert u apart in. Denk bijvoorbeeld aan schemerlampen, hanglampen en spotjes.

Zijn spaar- en ledlampen duurder?

Ja. De aanschaf van een energiezuinige lamp is vaak duurder dan het aanschaffen van een gloeilamp. Dat is een feit. Maar dankzij de langere levensduur en het lagere energieverbruik is het op de lange termijn goedkoper. Waar u bijvoorbeeld drie keer een gloeilamp moet vervangen, blijft de energiezuinige led- of spaarlamp nog steeds branden. Gemiddeld heeft een spaarlamp 7.000 branduren en een gloeilamp 1.000 branduren. Als u dat tegen elkaar wegstreept, dan valt de aanschaf van een energiezuinige lamp eigenlijk best wel mee.


Zijn spaarlampen slecht voor het milieu en uw gezondheid?

Nee. Er wordt gezegd dat spaarlampen slecht zijn voor het milieu, omdat er kwik in zit. Nu klopt het dat kwik een onderdeel is van deze lampen. Echter, wanneer u de lampen netjes naar het recyclepunt brengt, dan komt dit kwik niet in het milieu terecht. Feit is wel dat bij de verbranding van steenkolen voor het opwekken van energie ook kwik vrijkomt. De gloeilamp en halogeenlamp hebben daardoor indirect ook een kwikuitstoot. 

Ook doen er verhalen de ronde dat spaarlampen kankerverwekkende stoffen zouden uitscheiden. Dit is gebaseerd op een Duits onderzoek waarbij een spaarlamp in een dichte doos is aangezet. Daarna werden de stoffen in de lucht gemeten, waarbij hoge concentraties aan schadelijke stoffen werden gemeten. Toch hoeft u zich geen zorgen te maken dat deze stoffen in uw huis schade opleveren, omdat u het huis ventileert en de ruimte groter is dan slechts een doos. U kunt dus gerust spaarlampen gebruiken.


Hoe kiest u de juiste spaar- of ledlamp?

In de tijd van de gloeilampen was een nieuwe lamp kopen makkelijk. U keek naar de maat van de fitting en naar de sterkte in watt. Voor de juiste keuze van een energiezuinige lamp komt wel wat meer kijken. Let op de volgende punten:
  • Welk energielabel heeft de lamp?
  • Past de lamp wel in de houder?
  • Is de lamp geschikt om te dimmen?
  • Is de lamp snel op volle sterkte?
  • Hoe vaak kan de lamp aan en uit?
  • Heeft het licht de gewenste kleur?
  • Heeft het licht de gewenste sterkte?

Wat zegt het energielabel?

Het energielabel geeft met een letter weer hoe energiezuinig de lamp is. Kies liefst voor A++, want lampen met dit label zijn het zuinigst. Behalve een letter staat ook het energieverbruik aangegeven in kWh per 1.000 uur. Hoe lager dit getal, hoe energiezuiniger de lamp.


Hoe ziet u of de lamp in de houder past?

De afmetingen van veel oudere lamphouders zijn niet berekend op spaarlampen. Meet daarom voor u naar de winkel gaat de binnenmaten van de lamphouder in centimeters. Meet van een schemerlamp niet alleen de diameter, maar ook de hoogte van de kap ten opzichte van de fitting. Het staat raar als de lamp erboven uitsteekt. De meeste winkeliers vinden het geen probleem als u de lamp uit de verpakking haalt om de afmetingen te controleren.


Hoe ziet u of de lamp geschikt is om te dimmen?

Wilt u de lamp gebruiken voor sfeerverlichting? Dan wilt u hem waarschijnlijk kunnen dimmen. De meeste ledlampen zijn dimbaar, maar niet allemaal. U herkent dimbare ledlampen aan het woord 'dimbaar' op de verpakking. Let op: niet iedere dimmer is geschikt voor ledverlichting.


Hoe weet u of de lamp snel op volle sterkte komt?

Veel spaarlampen hebben enige tijd nodig om op volle sterkte te komen. Vaak is dat geen probleem. Zo gebruikt u de verlichting van de woonkamer vaak langdurig. Even wachten op het volle licht is daar geen bezwaar. In de hal bij de voordeur is dat anders. Als u het licht aanknipt omdat u bezoek ontvangt, moet de hal meteen goed verlicht zijn, niet pas als het bezoek al is doorgelopen. Helaas staat niet op de verpakking hoelang een spaarlamp nodig heeft om op volle sterkte te komen. Wilt u zekerheid, kies dan voor ledverlichting. Ledlampen branden direct op volle sterkte.


Hoe weet u of de lamp vaak aan en uit kan?

Doet u de lamp de hele dag door aan en uit? Sommige spaarlampen gaan daar sneller van kapot. Kijk op de verpakking hoeveel schakelcycli de lamp kan hebben. Kies voor een lamp met minstens 500.000 schakelcycli. Doet u de lamp maar een paar keer per dag aan en uit, dan hoeft u hier niet op te letten.


Hoe weet u of de lamp de gewenste kleur heeft?

Wilt u de lamp gebruiken voor sfeerverlichting of om bij te lezen? Dan is de kleur erg belangrijk. Vraag aan de winkelier of u de lamp even mag zien branden. In de meeste winkels is dit geen bezwaar.


Hoe weet u of de lamp de gewenste sterkte heeft?

De sterkte van een lamp wordt aangeduid in lumen. Bent u nog gewend te rekenen in watt? Gebruik dan de vuistregel '1 watt = 10 lumen'. Dus wilt u voor de schemerlamp een peertje van 40 watt hebben, zoek dan in de winkel een lamp van 400 lumen.