28
november
2019
|
09:00
Europe/Amsterdam

Markt kan uitdagingen rond netcapaciteit helpen oplossen

De uitdagingen rond netcapaciteit staan volop in de schijnwerpers. Zowel in de media als in politiek Den Haag, waar veel schriftelijke vragen worden gesteld en debatten worden gevoerd. Deze aandacht is terecht, want we kennen de voorbeelden van de alsmaar stijgende energierekening voor huishoudens en voetbalclubs die hun zonnepanelen niet aangesloten krijgen. Netcapaciteit is een groot knelpunt in de energietransitie. Voldoende beschikbare ruimte op het elektriciteitsnet is namelijk essentieel voor het aansluiten van meer hernieuwbare opwek, Als ik de voorstellen van onder andere de netbeheerders lees om de capaciteit van ons net te vergroten, zie ik goede eerste denkrichtingen. Echter valt het mij op dat er voorbij wordt gegaan aan de potentie van de markt. Juist daar zit de mogelijkheid om de uitdagingen rond netcapaciteit met slimme prikkels en passende ideeën op te lossen. Uitblijvende of verkeerde oplossingen raken onze klanten in hun portemonnee.

Een nieuwe realiteit

De energietransitie zorgt voor een nieuwe realiteit. Van een handjevol grote energiecentrales gaan we naar een systeem met een groot aantal wind- en zonneparken. Deze parken worden doorgaans gerealiseerd in gebieden waar veel ruimte is en de grondprijs relatief laag. Op zich logisch, maar dit zijn ook de gebieden waar betrekkelijk weinig vraag naar elektriciteit is en waardoor het netwerk niet is toegerust op meer elektriciteitsopwekking. Netbeheerders moeten door de huidige regelgeving deze duurzame energiecentrales nog op dezelfde manier aansluiten als een ouderwetse gascentrale. Dat betekent het dubbel uitleggen van het elektriciteitsnet om maximale zekerheid van levering te waarborgen. Maar de keerzijde is dat het elektriciteitsnet verder moet worden uitgebreid en er dus meer en dikkere kabels de grond in moeten. Het resultaat is dat in veel gebieden het net nu ‘op slot’ zit en de kosten van onze energievoorziening onnodig toenemen. Hierdoor kunnen we minder snel toewerken naar meer duurzame energie in onze huizen en gebouwen en het realiseren van onze klimaatdoelstellingen.

Een nieuw Deltaplan
Het verzwaren van het elektriciteitsnet alleen is geen oplossing, aangezien oneindig verzwaren leidt tot oplopende netbeheerkosten en daarmee een hogere energierekening voor de consument. Hierdoor neemt het draagvlak voor de energietransitie af. Het is daarom tijd te kiezen voor een slimmere aanpak dat bijdraagt aan meer zekerheid, een efficiënter gebruik van ons elektriciteitsnet én lagere kosten voor de consument.

Om voldoende zekerheid te bieden voor leveranciers om hun installaties aangesloten te krijgen, en voor netbeheerders om te weten wat daar voor nodig is, bieden de 30 Regionale Energiestrategieën (RES) een eerste uitkomst. Echter moeten deze strategieën wel dusdanig concreet zijn dat niet alleen netbeheerders op basis hiervan kunnen investeren in de netten, maar dat ook marktpartijen voldoende zekerheid krijgen om projecten te ontwikkelen. Daarom moeten marktpartijen ook meegenomen worden in de besluitvorming van de RES-sen.

Ook is het van belang om keuzes te maken over de regio’s heen. Deze nationale afstemming is misschien complex, maar wel essentieel om de landelijke doelstellingen te behalen. De puzzelstukken van de energietransitie moeten goed in elkaar passen. Daar is vanuit de Rijksoverheid regie en de juiste wet- en regelgeving voor nodig. Als we kijken naar ons verleden dan hebben we met bijvoorbeeld het Deltaplan al bewezen dat wij in Nederland in staat zijn zo’n grote uitdaging als de energietransitie het hoofd te bieden. Ik geloof dat met deze ‘can do mentaliteit’ en het bundelen van de kracht van markt, netbeheerders en overheid er een snelle, effectieve en betaalbare energietransitie gerealiseerd kan worden.

Slimme oplossingen
Naast een nationale afstemming van alle regioplannen zijn er ook prikkels nodig om het bestaande net slimmer te gebruiken. Zouden we duurzame energieontwikkelaars bijvoorbeeld niet kunnen stimuleren op een plek te ontwikkelen waar de impact op het net minder groot is? Nu maakt het namelijk niet uit waar ontwikkeld wordt en betalen de consumenten de huidige meerprijs. We zouden ook meer moeten kijken naar slimme oplossingen uit de markt. De Nederlandse netbeheerders hoeven niet zelf het wiel opnieuw uit te vinden, de markt kan dit voor ze doen. Zodra een slimme oplossing goedkoper is dan een netverzwaring is het aan de markt de taak dit te bieden. Denk bijvoorbeeld aan batterij-oplossingen, conversie naar waterstof of misschien zijn er bedrijven die iets meer of minder willen verbruiken zodat het net weer gestabiliseerd wordt. Als Essent zijn we hier al mee bezig via ons bedrijf Powerhouse waar ondernemers via een platform kunnen aanbieden meer of minder energie te verbruiken. Hierdoor stabiliseert het net voor de netbeheerder en verdient de ondernemer geld.

Passende wet- en regelgeving
De politiek heeft de sleutel in handen om de ontstane problemen rond netcapaciteit op te lossen. Het zou mooi zijn als de debatten in de Tweede Kamer leiden tot een spoedwet “Ruimte op het net” om de energietransitie verder te brengen. Met deze spoedwet wordt, naast het loslaten van de redundantie-eis (dubbele netten), ook ruimte geboden aan logische pro-actieve investeringen van netbeheerders en het toestaan van slimme oplossingen zoals zon- en wind op één kabel. Maar ook de mogelijkheid voor marktpartijen om te helpen bij het oplossen van problemen die er zijn op het net. Hierdoor kunnen allerlei goede en hernieuwbare energieprojecten worden aangesloten zonder de hoge rekening voor de aanleg van veel kabels. Alleen op die manier brengen wij de energietransitie gezamenlijk verder en houden we de energierekening voor de consument betaalbaar.


Patrick Lammers, CEO Essent

Wil je op de hoogte blijven, volg dan Patrick Lammers op LinkedIn.