Nederlandse stroomprijs ook afhankelijk van Oost-Europa

23 februari 2017

Het is als in-/verkoper van Nederlandse stroom ook interessant om de ontwikkelingen in andere Europese landen, buiten de usual suspects Duitsland, Frankrijk en België, in de gaten te houden. De Europese markt wordt steeds meer een samengevlochten geheel. Wat speelt er nu op de Europese markt?

Deze week is er bijzonder veel Duitse windstroom beschikbaar. Er is in deze dagen tussen de 20 en 30 GW beschikbaar vanuit de vele Duitse windmolens, een groot deel waarvan staat aan de Duitse noordkust. Aangezien de totale Duitse vraag naar elektriciteit deze week ergens tussen de 65 en 70 GW beslaat kan worden gesteld dat de windparken voor een groot deel (al dan nog geen meerderheid) in de vraag voldoet. De Duitse wind blijft echter niet enkel in Duitsland. Door de vele verbindingen met het buitenland en de prijsverschillen ontstaat er op zo'n moment veel export vanuit Duitsland, waardoor meerdere landen profiteren van goedkope stroom uit Duitse windparken.

Duitse stroomprijzen vallen door dit effect niet zo ver terug als het geval zou zijn als er geen internationale verbindingen zouden bestaan. De voordelen van internationale verbindingen laten zich dan ook aftekenen: een betere prijs voor elektriciteitsproducenten (eigenaren van windmolens), meer prijsstabiliteit in verschillende landen, minder problemen met over- of ondercapaciteit. Onder normale omstandigheden worden prijseffecten van ontwikkelingen elders in Europa ook al duidelijk. Zo is het duidelijk te zien aan Nederlandse prijzen als er in Frankrijk problemen ontstaan met kerncentrales. Als in Duitsland de windproductie zo hoog is, en daardoor prijseffecten ontstaan in grote delen van Europa, is ook goed merkbaar hoe prijseffecten in Europa op grote afstanden bestaan. 

De afstand tussen Nederland en Frankrijk is nog niet zo groot, al delen beide landen geen landsgrenzen. We hebben de effecten van veranderingen op de Franse markt op Nederlandse prijzen gezien. Ook op grotere afstanden, met vele landsgrenzen tussen de landen, bestaan soortgelijke effecten. We zagen deze week deze effecten duidelijker terug door de verdeling van Duitse windstroom over verschillende delen in Europa. Zo hadden onder meer de vraag naar elektriciteit in Tsjechie en Roemenie een effect op Nederlandse prijzen. 

Door de grote hoeveelheid elektriciteit uit wind daalden Duitse prijzen aanzienlijk. De spread met andere landen liep hierdoor iets op. De mate waarin prijzen in omringende landen meebewogen werd ten dele bepaald door de mate waarin export vanuit Duitsland mogelijk is (de interconnectiecapaciteit) en de mate waarin het prijsverschil export aantrekkelijk maakt. 

Scandinavische landen Denemarken, Noorwegen en Zweden zijn normaal gesproken landen waarvandaan Duitsland importeert. De import uit deze landen liep de afgelopen drie dagen fors terug door de windproductie. In totaal loopt de import uit deze landen terug met zo'n 3 GW. De prijsspread met deze landen, die normaal in het voordeel is van de Scandinavische landen, liep fors terug. 

De export naar Nederland lag voordat de windproductie toenam al tegen een maximum aan van 2 GW, en veranderde aan het begin van deze week ook niet fors door de toename van de wind. De Duitse prijzen daalden wel aanzienlijk, waardoor een deel van de in Nederland beschikbare stroom op de merit order (die uit Duitsland afkomstig is) ook goedkoper werd. Dit maakte dat prijzen ook in Nederland daalden. Later deze week stegen Nederlandse prijzen juist, terwijl de windproductie in Duitsland alleen maar toenam. Het had er alles mee te maken dat de goedkope windstroom minder zijn weg vond naar Nederland en er vanuit andere landen aan Duitsland werd getrokken.

In Oost-Europese landen, zoals Tsjechie, Hongarije en Roemenie, nam deze dagen de vraag naar elektriciteit toe. Deze landen zijn normaal gesproken ook importerend van Duitse stroom, net zoals Nederland. De prijsspread lag op maandag alleen nog vrij laag, waardoor meer stroom beschikbaar was voor de Nederlandse markt, tegen een lage prijs. Toen vanaf dinsdag de vraag in Oost-Europa toenam ontstonden grotere spreads waardoor het veel aantrekkelijker werd voor Duitsland om naar Oostenrijk (doorvoer naar Hongarije en Roemenie) en Tsjechie te exporteren.

Zo nam de export naar Tsjechie over deze dagen toe van 0 GW naar 1 GW, en naar Oostenrijk van 3 naar 4 GW. In Nederland liep hierdoor de import van Duitse stroom terug van het normale niveau van 2 GW, naar een niveau van ongeveer 1,25 GW. Ondanks dat Duitse windproductie toenam, zorgde dit dus in Nederland niet voor goedkopere prijzen, maar stegen de spotprijzen in Nederland juist iets onder invloed van de vraag in Hongarije, Roemenie en Tsjechie. Zo is te zien hoe Europese landen steeds meer verbonden zijn met elkaar en hierdoor prijzen in Nederland kunnen reageren op  events die in heel Europa gebeuren. Het zal geen verrassing zijn: Duitsland is hierin de belangrijkste schakel.

Hoe deze onderlinge afhankelijkheid zijn doorwerking heeft op de prijzen is ook duidelijk te zien aan de correlaties tussen de prijzen van de verschillende landen. De Day-Ahead prijzen van Nederland en Duitsland kennen over het algemeen een hoge correlatie. Op een aantal perioden per jaar na ligt deze correlatie boven de 0.7. De correlatie tussen Duitse en Hongaarse prijzen is niet altijd even duidelijk aanwezig, maar is nu in ieder geval al meer dan een maand duidelijk boven de 0.3. De correlatie tussen Nederlandse en Hongaarse prijzen is opvallend genoeg zelfs iets sterker en zit al tijden duidelijk boven de 0.4.  


Wilt u fixeren?

Neem dan snel contact op met een medewerker van onze fixatiedesk op telefoonnummer 06-27006498.

Meer lezen?

Terug naar het overzicht

Marktinformatie ontvangen?

Wilt u marktinformatie automatisch in uw mailbox? Meld u dan hieronder aan.


Aanmelden